thai eng

พระราชพงศาวดาร เล่มที่ ๒

พระราชพงศาวดาร ฉบับพระราชหัตเลขา เล่ม ๒ กรมศิลปากรจัดพิมพ์ พุทธศักราช ๒๕๓๕

ในปีมะเส็งสัปตศกนั้น ฝ่ายข้างพุกามประเทศ มังโพเชียงซึ่งชี่อตแคงแปงตแล น้องพระเจ้าปดุงนั้นคิดการกบฏ พระเจ้าปดุงให้จับประหารชีวิตเสีย แล้วได้ทราบอึงกิดาการแห่งกรุงไทยว่าผลัดแผ่นดินใหม่ จึงดำริการสงครามซึ่งจะมาตีพระนครศรีอยุธยา ให้เกณฑ์กองทัพพม่ามอญเมงทวายยะไข่กะแซลาวละเงี้ยว เป็นคนหลายหมื่นหลายทัพ ให้เนมโยคุงนรัดเป็นแม่ทัพกองหน้า กับนัดมิแลงหนึ่ง แบตองจาหนึ่ง ปเลิงโบ่หนึ่ง นัดจักกีโบ่หนึ่ง ตองพยุงโบ่หนึ่ง ถือพลสองพันห้าร้อย เป็นทัพบกยกมาทางเหนือมฤต มาตีเมืองชุมพร เมืองไชยา ให้แกงหวุ่นแมงยีถือพลสี่พันห้าร้อยเป็นแม่ทัพยกหนุนมาทางหนึ่ง แล้วเกณฑ์ทัพเรือให้ญี่หวุ่นเป็นแม่ทัพกับบาวาเชียงหึ่ง แองยิงเดชะหนึ่ง ปคินยอหนึ่ง ถือพลสามพันยกมาตีเมืองถลาง ให้แกงหวุ่นแมงญีเป็นโบชุก บังคับทั้งทัพบกทัพเรือ และทางทวายนั้นให้ทวายหวุ่นเจ้าเมืองทวาย เป็นแม่ทัพหน้า กับจิกแกปลัดเมืองทวายหนึ่ง มณีจอย่องหนึ่ง สีหแยจอข่องหนึ่ง เบยะโบ่หนึ่ง ถือพลสามพันยกมาทางด่านเจ้าขว้าว ให้จิกสินโบ่เป็นแม่กองทัพหนุน กับตเรียงยามะชูหนึ่ง มณีสินตหนึ่ง สุรินทจอข่องหนึ่ง ถือพลสามพันหกยกหนุนมา แลกให้อนอกแผกดิกหวุ่นถือพลสี่พัน เป็นโบชุกแม่ทัพ ทั้งสามกองเป็นคนหมื่นหนึ่ง ยกมาตีเมืองราชบุรีทางหนึ่ง และทางเมาะตะมะนั้น ให้เมี้ยนหวุ่นเป็นแม่กองทัพหน้าที่หนึ่ง กับขุนนางสิบนายคือ กลาหวุ่นหนึ่ง ปิลุงยิงหนึ่ง สะเลจอหนึ่ง ปินญาอูหนึ่ง อากาจอแทงหนึ่ง ลานซางโบ่หนึ่ง อคุงหวุ่นหนึ่ง ปันญีตะจวงหนึ่ง ละไมหวุ่นหนึ่ง ชุยตองอากาหนึ่ง ถือพลหมื่นหนึ่งยกมา ทางด่านพระเจดีย์สามองค์ แล้วให้เมี้ยนเมหวุ่นเป็นแม่กองทัพหน้าที่สอง กับย่อยแหลกยาแยข่องหนึ่ง จอกกาโบ่หนึ่ง จอกแยโบ่หนึ่ง ตะเหรี่ยงปันญีหนึ่ง ถือพลห้าพันยกหนุนมาอีกทัพหนึ่ง และทัพที่สามนั้นให้ตแคงกามะพระราชบุตรที่สามเป็นแม่ทัพ กับยานจุหวุ่นหนึ่ง จิดกองสิริยหนึ่ง แยเลหวุ่นหนึ่ง อตวนหวุ่นหนึ่ง ถือพลหมื่นหนึ่ง ยกหนุนมาอีกทัพหนึ่ง แลกทัพที่สี่นั้นให้ตะแคงจักกุราชบุตรที่สองเป็นแม่ทัพกับเมฆาราโบหนึ่ง อกิตอหนึ่ง อากาปันญีหนึ่ง มโยลัดหวุ่นหนึ่ง ถือพลหมื่นหนึ่ง ยกหนุนมาอีกทัพหนึ่ง แลก กองทัพหลวงพระเจ้าปดุงเจ้าอังวะเป็นที่ห้า ไพร่พลสองหมื่น ให้อแซวังมูเป็นกองหน้า กับจาวาโบหนึ่ง ยะไข่โบ่หนึ่ง ปกันหวุ่นหนึ่ง ลอกาซุงถ่องหวุ่นหนึ่ง เมจุหวุ่นหนึ่ง เป็นหกนาย และปีกขวานั้นให้มหยอกวังมูเป็นแม่กอง กับอำมลอกหวุ่นหนึ่ง ตวนแซหวุ่นหนึ่ง แลกจะลอพวาหนึ่ง ยัดจอกโบ่หนึ่ง งาจุหวุ่นหนึ่ง เป็นหกนายและปีกซ้ายนั้น ให้ตองแวมูเป็นแม่กอง กับแลกรุยกี่มูหนึ่ง ญวนจุหวุ่นหนึ่งเยกีหวุ่นหนึ่ง สีบอจอพวาหนึ่ง เป็นหกนาย และกองทัพหลังนั้น ให้อหนอกแวงมูเป้นแม่กองกับรวาลักหวุ่นหนึ่ง ออกกะมาหวุ่นหนึ่ง โมกองจอพวาหนึ่ง โมเยียงจอพวาหนึ่ง โมมิกจอพวาหนึ่ง เป็นหกนาย สิริทั้งห้าทัพเป็นคนห้าหมื่นห้าพัน ยกมาทางเมืองกาญจนบุรีทางหนึ่ง และทางเมืองตากนั้น ชุกตองเวละจอแทงเป็นแม่ทัพ กับชุยตองนรทาหนึ่ง ชุยตองสิริยจอพวาหนึ่ง ถือพลสามพันเป็นกองหน้า ให้จอข่องนรทาถือพลสองพันเป็นกองหนุน ทั้งสองทัพเป้นคนห้าพัน ยกมาทางหนึ่ง ทางเมืองเชียงใหม่นั้น ให้สโดะมหาสิริยอุจนา เจ้าเมืองตองอูเป็นโบชุกแม่ทัพ กับนายทัพนายกองเป็นหลายนาย ถือพลสองหมื่นสามพันยกมาทางหนึ่ง ครั้นมาถึงเมืองเชียงแสน สโดะมหาสิริยอุจนา จึงบังคับให้เนมโยสีหซุยะเป็นแม่ทัพกับปันญีตจองโบ่หนึ่ง ลุยลันตองโบ่หนึ่ง หลันโบ่หนึ่ง มัดซุมรันโบ่หนึ่ง มิกอุโบ่หนึ่ง แยจอนรทาหนึ่ง สาระจอชูหนึ่ง เป็นแปดนาย ถือพลห้าพัน แยกแยกมาตีเมืองสวรรค์ดลกทางหนึ่ง เมืองสุโขทัยทางหนึ่ง เมืองพิษณุโลกทางหนึ่ง แลกทางแจ้ห่มนั้น แต่งให้อาปรกามนีเจ้าเมืองเชียงแสนเป็นแม่ทัพ กับพระยายองหนึ่ง พระยาไชยหนึ่ง เชียงกเลหนึ่ง น้อยอรรถหนึ่ง เป็นห้านาย ถือพลพม่าลาวสามพันเป็นกองหน้า สโดะมหาสิริยอุจนา เป็นแม่ทัพ กับแจกแกโบ่หนึ่ง อดุงหวุ่นหนึ่ง อุติงแจกกะโบ่หนึ่ง เนมโยยันตมิกหนึ่ง พระยาแพร่เหนือ เป็นหกนาย ถือพลหมื่นห้าพัน ทั้งสองทัพเป็นคนหมื่นแปดพันยกมาตีเมืองนครลำปางทางหนึ่ง และกองทัพพม่ายกมาครั้งนั้นมากกว่าหลายทัพหลายกองยิ่งกว่าครั้งก่อนๆ สิริรี้พลทั้งสิ้นทุกทัพเป็นคนถึงแสนหนึ่งกับสามพันด้วยกัน สรรพด้วยช้างม้าเครื่องสรรพศัตราวุธพร้อมทุกทัพทุกกอง แต่ยกมาหาพร้อมกันทุกทางมา

พระราชพงศาวดาร ไทยรบพม่า

พระราชพงศาวดารเรื่อง ไทยรบพม่า พระนิพนธ์ สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ อธิบายเรื่องไทยรบกับพม่า... อ่านเพิ่มเติม
สงครามครั้งที่ ๑ คราวพม่ายกกองทัพมา ๕ ทาง ปีมะเส็ง พ.ศ. ๒๓๒๘... อ่านเพิ่มเติม
ตอนที่ ๑ รบพม่าที่ลาดหญ้า กรมพระราชวังบวรฯ เสด็จยกกองทัพออกจากกรุงเทพฯ ในเดือนอ้าย ปีมะเส็ง ทรงจัดให้พระยากลาโหมราชเสนา... อ่านเพิ่มเติม
ตอนที่ ๒ รบพม่าที่ปากพิง ฝ่ายกองทัพพม่าที่ ๓ ซึ่งเจ้าเมืองตองอูเป็นแม่ทัพนั้น ครั้นมาตั้งประชุมพลที่เมือง... อ่านเพิ่มเติม
สงครามครั้งที่ ๒ คราวรบพม่าที่ท่าดินแดง ปีมะเมีย พ.ศ. ๒๓๒๙ เหตุที่เกิดสงครามคราวรบพม่าที่ท่าดินแดง... อ่านเพิ่มเติม
พระราชพงศาวดาร เล่มที่ ๒ พระราชพงศาวดาร ฉบับพระราชหัตเลขา เล่ม ๒ กรมศิลปากรจัดพิมพ์ พุทธศักราช ๒๕๓๕ ในปีมะเส็งสัปตศกนั้น... อ่านเพิ่มเติม