มูลนิธิพระบรมราชานุสรณ์ พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย ในพระบรมราชูปถัมภ์
ด้วยสำนึกฯ รัชกาลที่ ๒ พระราชพงศาวดาร

พระราชพิธีบรมราชาภิเษก

เมื่อเฉลิมพระราชมนเทียรเป็นฤกษ์ (แสเสวยพระกระยาหาร) แล้ว จึงเสด็จพระราชดำเนินโดยทางฝ่ายใน  ทรงโปรยเงินพระราชทานผู้ที่มาคอยเฝ้าถวายพระพรตลอดทาง จนถึงพระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท เสด็จไปถวายบังคมพระบรมศพ  ทรงอธิษฐานขอพระราชทานพระพร  แล้วเสด็จกลับคืนยังพระราชมรเทียร  เวลาบ่ายเจ้าพนักงานตั้งบายศรีเวียนเทียน  สมโภชพระราชมนเทียร ต่อมาพระราชวงศานุวงศ์  แลข้าทูลละอองธุลีพระบาททั้งฝ่ายหน้าฝ่ายใน  ถวายดอกไม้ธูปเทียนทั่วกัน

เมื่อเสร็จพิธีบรมราชาภิเษกแล้ว เสด็จเลียบพระนครโดยกระบวนพยุหยาตราตามโบราณประเพณี ทางเดินกระบวนแห่เสด็จเลียบพระนครครั้งนั้น ออกประตูวิเศษไชยศรี ประทักษิณพระบรมมหาราชวัง ไปเลี้ยวป้อมเผด็จดัษกร แล้วตรงไปจนถึงสะพานข้ามคลองตลาด แล้วจึงเลี้ยวกลับขึ้นทางริมกำแพงพระนคร มาทางท้ายสนมเข้าถนนหน้าวังที่ท่าพระ เลี้ยวกลับเข้าพระบรมมหาราชวังทางประตูวิเศษไชยศรี ไม่ได้หยุดพักที่วัดพระเชตุพะนอย่างเมื่อรัชกาลที่ ๔ แลต่อมา ตลอดถนนที่จะเดินกระบวนแห่นั้น เจ้าพนักงานจัดตั้งราชวัติฉัตรเบญจรงค์ ๗ ชั้นแลร้านน้ำเป็นระยะ ปราบถนนโรยทรายเกลี่ยให้ราบรื่น แลให้รื้อร้านโรงอันกีดขวางอยู่ริมทางให้เป็นที่เรียบร้อย ครั้นถึงวันกำหนด พวกทหารอาสา ๖ เหล่าซ้ายขวาตั้งกองจุกช่องรายทางที่จะเสด็จ ตั้งปืนคู่ขานกยางทุกแพรกถนน เจ้าพนักงานจัดตั้งกระบวนแห่เสด็จพร้อมกัน ริ้วกระบวนแห่เสด็จเลียบพระนครครั้งนั้น กระบวนหน้าปลายริ้วฝรั่งแม่นปืน แต่งตัวเสื้อขลิบกำมะหยี่แดง ลากปืนจ่ารงรางเกวียน ๒ กระบอก แล้วถึงกระบวนนายม้าต้น ใส่เสื้อสีสอดสนับเพลาโพกผ้าแดงขลิบทอง ขัดดาบ ขี่ม้าถือธง ๘ ม้า แล้วถือพลอาสาล้วนแต่งเครื่องเสนากุฎกองละ ๕๐ คน ตัวนายใส่เสื้อโพกผ้า มีประคำคล้องคอแลสะพายดาบเดินเป็นกองๆ คืออาสาเกณฑ์หัดถือปืนดาบศิลา ปลายหอกกอง ๑ ถือธนูกอง ๑ ถือทวนกอง ๑ อาสา ยี่ปุ่นถือง้าวกอง ๑ พลอาสาถือดาบสองมือกอง ๑ พลล้อมวงถือดาบโล่กอง ๑ ถือดั้งทองกอง ๑ พลอาสาถือดาบเขนกอง ๑ อาสาจาม ใส่เสื้อผ้าวิลาศ โพกผ้าตะบิด ถือหอกซัดคู่เหน็บกริชพวก ๑ แล้วถึงขุนหมื่นหกเหล่าคู่ชัก ใส่เสื้อแดง ผ้าโพกศีรษะถือหอกเดินเรียงเป็นสี่สาย ต่อนั้นถึงกระบวนขุนหมื่นตำรวจ ๘ กรม สะพายดาบเดินสี่สาย แล้วถึงเจ้ากรมปลัดกรมพระตำรวจ เดินริ้วนอกสองสาย หุ้มแพรมหาดเล็ก เดินริ้วในสองสาย ล้วนแต่งตัวสอดสนับเพลานุ่งผ้าเกี้ยว คาดเจียระบาด ใส่เสื้อเทศ สวมประคำ โพกผ้าขลิบครุยสะพายกระบี่ ในระหว่างกระบวนสี่สายตอนนี้ พวกกลองชนะล้วนแต่งเสื้อกางเกงแลหมวกแดง ๑๐๐ คู่ เดินเป็นสองแถวข้างใน มีจ่าปี่ จ่ากลอง แล้วแตรฝรั่ง แตรงอน สังข์ ต่อมาถึงชาวเครื่องนุ่งริ้วคาดลายเสื้อปล้อง ศีรษะใส่ลำพอกเชิญเครื่องสูง ๕ ชั้น ๗ ชั้น ชุมสาย บังแทรก แถวกลางมีมหาดเล็กเชิญพระแสงดาบเขน พระแสงหอกชัย พระแสงดาบคาบค่าย พระแสงดาบใจเพชร พระแสงหอกชวา เดินหว่างเครื่อง แล้วถึงพระที่นั่งพุดตานซึ่งเป็นพระราชยาน มีเจ้าพนักงานเชิญพระกลดตาด บังสูรย์ พัดโบก พระทวย ขุนนางตำแหน่งปลัดทูลฉลองเป็นคู่เคียง เดินสองข้างพระราชยาน ๖ คู่ ล้วนแต่งตัว (สอดสนับเพลานุ่งผ้าเกี้ยว คาดเจียระบาด) ใส่เสื้อริ้วโพกขลิบกรองทอง สะพายดาบ นอกแถวคู่เคียงมีอินทรพรหมนุ่งสนับเพลา สวมเสื้อเขียวข้าง ๑ แดงข้าง ๑ ศีรษะใส่เทริด ถือจามรกระบวนหลังต่อพระราชยานถึงเจ้ากรม ปลัดกรม กรมทหาร ในพลพัน ทนายเลือก แลรักษาพระองค์ เดินเป็นสี่สาย แล้วถึงกระบวนเครื่องสูงหลัง มีมหาดเล็กเชิญพระแสงง้าว (พระแสงตรี) พระแสงหอกง่าม เดินหว่างเครื่อง ต่อนั้นถึงมหาดเล็กเชิญเครื่อง คือพานพระขันหมาก พระเต้า พระสุพรรณศรี เป็นต้น แลเชิญพระแสงปืน พระแสงทวน พระแสงง้าว พระแสงหอก ตามเสด็จ ต่อมาถึงพระยาม้าต้น ม้าเทศผูกเครื่องกุดั่น ๒ ม้า แล้วจึงถึงกระบวนอาสา มีจำนวนหนึ่ง จำนวนกระบวนข้างหน้าทุกหมู่ฝรั่งแม่นปืนลากปืนจ่ารงรางเกวียน ๒ กระบอกเป็นที่สุด ต่อนั้นถึงกระบวนพระราชวงศ์ทรง (สนับเพลาแล) ผ้าเขียนทอง คาดเจียระบาด (ฉลองพระองค์อย่างเทศทรงพระมาลา) ทรงม้ากั้นพระกลดหักทองขวาง เดินเป็นคู่ๆ มีมหาดเล็กตามแล้วถึงกระบวนเสนาบดีนั่งแคร่ มีทนายตาม เป็นที่สุดกระบวน รวมกระบวนพยุหยาตราเป็นจำนวน ๘,๐๐๐

ในวันกำหนดนั้น ถึงเวลา ๒ ชั่วโมง พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เสด็จออกท้องพระโรง ทรงเครื่องสนับเพลาเชิงงอน พระภูษาเขียนทอง ฉลองพระองค์ตาดจีบคาดเจียระบาดสายรัดพระองค์เพชร เหน็บพระแสงกั้นหยั่น ทรงพระสังวาล พระธำมรงค์และพระมาลาเพชร ทรงพระแสงเวียด เสด็จขึ้นเกยพระที่นั่งดุสิตาภิรมย์ ทรงพระราชยานเดินกระบวนแห่ออกจากพระบรมมหาราชวัง ทรงโปรยเงินพระราชทานราษฎร ซึ่งมาคอยถวายพระพรอยู่ทั้ง ๒ ข้าง จนตลอดระยะทางแล้วเสด็จกลับคืนสู่พระบรมมหาราชวัง

บทความที่เกี่ยวข้อง

พระราชพงศาวดาร ฉบับพระราชหัตเลขา เล่ม ๒

admin

การอันเนื่องต่อพระราชพิธีบรมราชาภิเษก

admin

เหตุการณ์บ้านเมืองในขณะเมื่อเปลี่ยนรัชกาล

admin
กำลังโหลด....