มูลนิธิพระบรมราชานุสรณ์ พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย ในพระบรมราชูปถัมภ์
ด้วยสำนึกฯ รัชกาลที่ ๒ พระราชพงศาวดาร

พระราชพิธีบรมราชาภิเษก

เมื่อจารึกพระสุพรรณบัฏแล้ว พระมหาราชครูพราหมณ์เจิมแล้วรัดแผ่นพระสุพรรณบัฏด้วยไหมเบญจพรรณ วางไว้ในหีบทองมีถุงเยียรบับชั้นนอก ผูกประทับตราประจำครั่ง ตั้งบนพานแว่นฟ้าทองสองชั้นคลุมปักหักทองขวาง ตั้งไว้ในพระอุโบสถพราหมณ์เบิกแว่นเทียนสมโภชแล้ว จึงเชิญพานพระสุพรรณบัฏขึ้นพระราชยานกั้นพระกลด ตำรวจแห่เข้าไปตั้งในแท่นมณฑล

ก่อนที่จะกล่าวถึงการจัดที่พระราชมนเทียรสำหรับทำพระราชพิธีบรมราชาภิเษกแลเฉลิมพระราชมนเทียรครั้งรัชกาลที่ ๒ จำจะต้องอธิบายเรื่องชื่อพระที่นั่งก่อน ที่เรียกว่าพระที่นั่งจักรพรรดิพิมาน แต่ก่อนหมายความว่าพระที่นั่งทั้งหมู่นั้นเรียกพระมหามนเทียรสามหลังแฝดซึ่งอยู่ข้างใต้ ว่าพระที่นั่งจักรพรรดิพิมาน เรียกพระที่นั่งหลังขวางสิบเอ็ดห้องซึ่งอยู่กลางว่าพระที่นั่งไพศาลทักษิณ เรียกพระที่นั่งอันเป็นท้องพระโรงอยู่ข้างเหนือ ว่าพระที่นั่งอมรินทรวินิจฉัย อย่างทุกวันนี้ พึ่งบัญญัติขึ้นเมื่อในรัชกาลที่ ๓ แต่ก่อนมาถ้าเรียกแยกเป็นหลังๆ พระที่นั่งอมรินทรวินิจฉัย เรียกว่าท้องพระโรง หรือ พระที่นั่งบุษบกมาลา พระที่นั่งไพศาลทักษิณ เรียกว่าหลังสิบเอ็ดห้อง ในโคลงพระราชนิพนธ์เรียกพระที่นั่งหน้าพระโรงใน พระที่นั่งจักรพรรดิพิมาน เรียกว่าพระวิมานบ้างพระมหามนเทียรบ้าง ในโคลงพระราชนิพนธ์เรียกว่า พระที่นั่งทักษิณไพศาล เห็นจะหมายความว่า พระมหามนเทียรองค์ใต้ เรียกว่าพระที่นั่งทักษิณในโคลงถึง ๓ แห่ง แต่ข้าพเจ้าเชื่อว่าไม่ได้หมายความว่าหลังขวางสิบเอ็ดห้องนั้นเป็นแน่ ชื่อพระที่นั่งที่จะเรียกต่อไปในเรื่องนี้ เพื่อที่จะให้ผู้อ่านเข้าใจง่าย จะเรียกตามชื่ออย่างที่เรียกแลรู้จักกัน ในปัจจุบันนี้

การที่จัดทำพระราชพิธี ตั้งราชวัติฉัตรเบญจรงค์รอบบริเวณพระที่นั่งทั้งหมู่ที่ท้องพระลานด้านตะวันออกระหว่างพระที่นั่งจักรพรรดิพิมาน กับพระที่นั่งไพศาลทักษิณปลูกมณฑปพระกระยาสนานหุ้มผ้าขาวแต่งด้วยเครื่องทอง บนเพดานพระมณฑปเป็นที่ขังน้ำเบญจสุทธคงคา มีทุ้งท่อฝักบัวเงินที่เพดานสำหรับไขน้ำให้โปรยลงยังที่สรงมุรธาภิเษก ที่ฝักบัวนั้นห้อยพวงดอกจำปาทอง ที่พื้นภายในพระมณฑปตั้งเตียงเหลี่ยมหุ้มผ้าขาว บนเตียงตั้งถาดทอง ในถาดทองตั้งตั่งไม้มะเอเป็นที่เสด็จประทับสรงมุรธาภิเษก ตรงที่วางพระบาทลาดใบไม้ข่มนามปูผ้าขาวทับ รอบพระมณฑปตั้งราชวัติ ฉัตรทอง ฉัตรนาก ฉัตรเงิน ทั้ง ๔ ด้าน บนพระที่นั่งไพศาลทักษิณจัดเป็นที่ทำพระราชพิธีบรมราชาภิเษก ตั้งพระแท่นแว่นฟ้ามีเพดานระบายตาดเป็นพระแท่นมณฑล ในพระแท่นมณฑลนั้น ตั้งพระพุทธปฏิมาไชย พระสุพรรณบัฏ ดวงพระชันษา พระอุณาโลมทำแท่ง พระมหามงกุฎ พระแสงขรรค์ไชยศรี ธารพระกร พัดวาลวิชนี ฉลองพระบาท พระนพ พระสังวาลพราหมณ์ พระสังวาลสร้อยอ่อน พระภูษารัตกัมพล พระชฎาเพชร พระธำมรงค์ พระมาลาเบี่ยง ฉลองพระองค์เกราะ ฉลองพระองค์นวม เครื่องพระพิไชยสงคราม เครื่องพระมนต์พิเศษ พระมหาสังข์ทักขิณาวัฏ พระมหาสังข์ทอง พระมหาสังข์เงิน พระเต้าเบญจคัพย์ พระเต้าปทุมนิมิตทอง พระเต้าปทุมนิมิตนาก พระเต้าปทุมนิมิตเงิน พระเต้าปทุมนิมิตสัมฤทธิ์ พระแสงดาบคาบค่าย พระแสงดาบใจเพชร พระแสงทวน พระแสงง้าว แลพระแสงอัษฎาวุธ คือ พระแสงดาบเชลย พระแสงจักร พระแสงตรีศูล พระแสงธนู พระแสงดาบเขน พระแสงหอกชัย พระแสงปืนคาบชุดข้ามแม่น้ำสโตง พระแสงของ้าวเจ้าพระยาแสนพลพ่าย นอกจากนี้ยังมีพระแสงปืนคาบศิลาเคยทรง พระแสงขอคีช้างล้ม พระแสงขอคร่ำ พระชนักต้น พระเศวตฉัตร พระเสมาธิปัต พระฉัตรชัย พระเกาวพ่าย ธงชัยกระบี่ธุช ธงชัยครุฑพ่าห์ พระกลด พานพระขันหมาก พระเต้าพระสุธารส พระสุพรรณศรีบัวแฉก หน้าพระแท่นเครื่องนมัสการ ต่อพระแท่นมณฑลตั้งเทียนชัย ต่อไปตั้งพระแท่นอัฐทิศทำด้วยไม้อุทุมพรลาดหญ้าคา มีผ้าคลุม แลกั้นด้วยพระบวรเศวตฉัตร ๗ ชั้น มีตั่งน้อยทำด้วยไม้ไผ่สีสุก ตั้งตรงที่ประทับทั้ง ๘ ทิศ เป็นที่ตั้งกรดแลเทวรูปประจำทิศทั้ง ๘ ฝ่าย ข้างฝ่ายตะวันตกตั้งพระที่นั่งภัทรบิฐทำด้วยไม้อุทุมพร กั้นด้วยพระบวรเศวตฉัตร ๗ ชั้น ลาดผ้า พราหมณ์โปรยแป้งสาลีแลวางแผ่นทองคำเขียนรูปราชสีห์ด้วยชาดหรคุณ แล้ววางหญ้าคาแลปูผ้าคลุมข้างบนอีกชั้น ๑

บทความที่เกี่ยวข้อง

พระราชพิธีอุปราชาภิเษก

admin

พระราชประวัติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ ๒

admin

การอันเนื่องต่อพระราชพิธีบรมราชาภิเษก

admin
กำลังโหลด....