มูลนิธิพระบรมราชานุสรณ์ พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย ในพระบรมราชูปถัมภ์
ด้วยสำนึกฯ รัชกาลที่ ๒ พระราชพงศาวดาร

พระราชพิธีบรมราชาภิเษก

พิเคราะห์ดูตามวันกำหนดที่ปรากฏในหนังสือพระราชพงศาวดารว่า พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกเสด็จผ่านพิภพในเดือน ๕ ปีขาลจัตวาศก ตั้งหลักเมืองกรุงรัตนโกสินทร์เมื่อเดือน ๖ แลเสด็จข้ามมาประทับที่พระราชวังใหม่เมื่อเดือน ๘ บุรพาสาธดังนี้ เห็นได้ว่าการที่สร้างพระนครใหม่ครั้งนั้นเป็นการเร่ง แม้กำแพงพระราชวังก็ใช้แต่ปักเสาระเนียด พระราชมนเทียรที่เสด็จมาประทับแต่แรกคงจะทำขึ้นประทับชั่วคราว เห็นจะสร้างราวตรงหมู่ที่พระที่นั่งจักรพรรดิพิมานทุกวันนี้ ความปรากฏในหนังสือพระราชพงศาวดารว่า เมื่อพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกเสด็จมาเฉลิมพระราชมนเทียรในพระราชวังที่สร้างขึ้นใหม่ ได้ทำพระราชพิธีปราบดาภิเษกแต่โดยสังเขป กล่าวรายการไว้ว่า พระสงฆ์สวดมนต์ที่พระราชมนเทียรใหม่ ๓ วัน ครั้นวันที่ ๔ เสด็จโดยกระบวนพยุหยาตราทางชลมารคข้ามจากพระราชวังเดิมมายังพระราชวังใหม่สรงมุรธาภิเษกแล้วเสด็จประทับพระที่นั่งภัทรบิฐ  พระมหาราชครูพราหมณ์กราบบังคมทูลถวายสิริราชสมบัติแลเครื่องราชูปโภค ตามโบราณราชประเพณี การพระราชพิธีปราบดาภิเษกที่ทำโดยสังเขปครั้งนั้น มีเหตุควรเข้าใจได้ว่า แม้ในครั้งนั้นเองก็คงถือว่ายังทำไม่ถูกต้องตามตำราบรมราชาภิเษก ซึ่งควรจะทำ ด้วยมีจดหมายเหตุอยู่เป็นสำคัญว่าต่อมาเมื่อเดือนยี่ปีเถาะเบญจศก จุลศักราช ๑๑๔๕ พ.ศ. ๒๓๒๖ ในเวลากำลังสร้างป้อมกำแพงพระนคร แลสร้างพระที่นั่งอมรินทราภิเษกมหาปราสาท ที่ในพระราชวังตรงหมู่พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาททุกวันนี้นั้น โปรดให้ข้าราชการผู้รู้แบบแผนราชประเพณีครั้งกรุงเก่า มีเจ้าพระยาเพ็ชรพิไชยเป็นประธาน ประชุมกันปรึกษาหารือกับพระราชาคณะผู้ใหญ่ มีสมเด็จพระสังฆราช เป็นต้น ให้ช่วยกันค้นคัมภีร์แลแบบแผนเก่าทำตำราบรมราชาภิเษกขึ้นไว้สำหรับพระนคร แลได้โปรดให้สร้างเครื่องราชูปโภคต่างๆสำหรับการบรมราชาภิเษกขึ้นในครั้งนั้น การสร้างพระนครทำอยู่ ๓ ปี ครั้นสร้างพระนครแลพระมหาปราสาทสำเร็จแล้ว จึงทำพระราชพิธีบรมราชาภิเษกเต็มตำราโบราณราชประเพณีอีกครั้ง ๑ เมื่อปีมะเส็งสัปตศก จุลศักราช ๑๑๔๗ พ.ศ. ๒๓๒๘ ในคราวเดียวกับงานสมโภชพระนคร ลักษณะการพระราชพิธีบรมราชาภิเษก ซึ่งทำเมื่อปีมะเส็งสัปตศกนี้ ที่เป็นแบบอย่างทำในรัชกาลหลังๆสืบมา

แต่การพระราชพิธีบรมราชาภิเษกที่ทำในรัชกาลที่ ๒ มีการเปลี่ยนแปลงข้อสำคัญอย่าง ๑ ที่ย้ายสถานมาทำพิธีราชมนเทียรหมู่พระที่นั่งจักรพรรดิพิมานด้วยพระที่นั่งดุสิตมหาปราสาทซึ่งสร้างขึ้นในรัชกาลที่ ๑ แทนพระที่นั่งอมรินทราภิเษกมหาปราสาทที่ไฟไหม้นั้น เป็นที่ประดิษฐานพระบรมศพอยู่

บทความที่เกี่ยวข้อง

พระราชประวัติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ ๒

admin

การอันเนื่องต่อพระราชพิธีบรมราชาภิเษก

admin

พระราชพงศาวดาร ฉบับพระราชหัตเลขา เล่ม ๒

admin
กำลังโหลด....