มูลนิธิพระบรมราชานุสรณ์ พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย ในพระบรมราชูปถัมภ์
ด้วยสำนึกฯ รัชกาลที่ ๒ พระราชพงศาวดาร

พระราชพิธีบรมราชาภิเษก

เมื่อพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกเสด็จผ่านพิภพ ณ ปีขาลจัตวาศก จุลศักราช ๑๑๔๔ พ.ศ. ๒๓๒๕ นั้น กำลังคาดว่าพม่าจะยกเข้ามาตีพระนครในไม่ช้า ด้วยเหตุในเมืองไทยเกิดเหตุจลาจลนั้นประการ ๑ และอแซวุ่นกี้ ตีตัดกำลังฝ่ายเหนือได้แล้ว อย่างเมื่อครั้งพระเจ้าหงสาวดีบุเรงนองประการ ๑ พอพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกเสด็จผ่านพิภพ ในเดือนนั้นเองก็มีรับสั่งให้ย้ายพระนครข้ามมาตั้งข้างฝ่ายตะวันออก ด้วยทรงพระราชดำริว่า เมืองธนบุรีที่ตั้งเป็นราชธานีอยู่แต่ก่อน ไม่มั่นคงในการที่จะต่อสู้ข้าศึก

เหตุที่ย้ายพระนครมาตั้งข้างฝั่งตะวันออกตามกล่าวไว้ในหนังสือพระราชพงศาวดาร อันแต่งเมื่อในรัชกาลที่ ๓ ว่าเพราะพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก ทรงพระราชดำริเห็นว่า “พระราชคฤหสถานใกล้อุปจารวัดแจ้ง วัดท้ายตลาด ติดอยู่ทั้ง ๒ ข้าง” จึงโปรดให้สร้างพระนครแลพระราชวังใหม่ ย้ายมาตั้งข้างฝั่งตะวันออกนั้น ความที่กล่าวไม่สมเหตุสมผลแลมีหลักฐานที่จะลงเนื้อเห็นได้เป็นแน่ว่าเหตุที่ย้ายพระนครมาสร้างข้างฝั่งตะวันออก เหตุที่จริงเป็นด้วยเตรียมจะต่อสู้ข้าศึกดังกล่าวมาแล้ว เพราะเมืองธนบุรีเมื่อสร้างเป็นป้อมปราการในแผ่นดินสมเด็จพระนารายณ์มหาราช ความมุ่งหมายจะให้เป็นแต่เมืองด่านรักษาทางน้ำ เหมือนเมืองนครเขื่อนขันธ์ที่สร้างขึ้นในชั้นหลังแผนที่เมืองธนบุรีครั้งเป็นราชธานีเหมือนอย่างเมืองพิษณุโลก คือ ตั้งป้อมกำแพงสองฟากเอาลำแม่น้ำไว้กลางเมือง เมืองที่เอาลำน้ำไว้กลางเมือง ถ้าลำน้ำนั้นแคบก็เป็นประโยชน์ในการที่จะใช้เรือลำเลียงเข้าได้ถึงในเมือง แลเวลามีศึกสงคราม ก็อาจจะทำเครื่องกีดกันข้าศึกได้ในทางน้ำ แลทำสะพานให้พลทหารข้ามถ่ายเทช่วยกันรักษาหน้าที่ได้ง่ายแต่ถ้าลำน้ำกว้างออกจนกลายเป็นแม่น้ำ ประโยชน์ที่จะได้ในการป้องกันเมืองก็หมดไปกลายเป็นเมืองอกแตก พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกได้เคยทรงรักษาเมืองพิษณุโลกสู้ศึกอแซวุ่นกี้ คงจะได้ทรงพระราชดำริเห็นการเสียเปรียบข้าศึกดังกล่าวมานี้จึงให้ย้ายพระนครมาตั้งข้างฝั่งตะวันออกแต่ฝั่งเดียว เอาลำแม่น้ำเป็นขื่อหน้ารักษาพระนครแลข้อหาที่ทรงคาดว่าจะมีศึกพม่าครั้งนั้น การก็เป็นจริงดังพระราชดำริ ไม่ช้านานเท่าใดพระเจ้าอังวะปะดุงก็ยกกองทัพใหญ่เข้ามาตีเมืองไทยทุกทิศทาง หากตีกลองทัพหลวงพระเจ้าอังวะแตกพ่ายไปเสียแต่ที่ลาดหญ้าแขวงเมืองกาญจนบุรี แล้วตีกองทัพพม่าที่แยกลงมาทางเหนือแตกไปแต่เมืองพิษณุโลก พม่าจึงมิได้ยกเข้ามาถึงชานพระนคร

บทความที่เกี่ยวข้อง

พระราชประวัติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ ๒

admin

พระราชพงศาวดาร ฉบับพระราชหัตเลขา เล่ม ๒

admin

พระราชพิธีอุปราชาภิเษก

admin
กำลังโหลด....